Gids

De Lord

Zeelst blijft Zeelst

Op de rotonde Kruisstraat-Zoom-Peter Zuidlaan prijkt een koningslinde. De boom moet een naam krijgen. Wellicht De Lord?

Die boom is welbeschouwd een blijk van wederzijdse waardering voor de gemeente en de actiegroep tegen de vestiging van twee fastfoodbedrijven. Het oog was gevallen op het  belendende perceel aan de Zoom. Het college was akkoord maar had nog geen wijziging bestemmingsplan ingediend. Het uitstellen van de procedure bleek de redding voor de strijdvaardige omwonenden. Zij vonden het plan gevaarlijk, lelijk en overlast gevend. De locatie moest het aanzien krijgen van het dorpse karakter van Zeelst. Drie maanden voor de verkiezingen, kort voor het kerstreces, draaide de actiegroep optimaal en kreeg veel bijval. De oppositie zou de plannen afkeuren. Liever gezichtsverlies dan stemmenverlies, dacht de coalitie en haalde alsnog bakzeil. De groenstrook bleef behouden.

De actiegroep vroeg de gemeente om toestemming voor de plaatsing van een boom. De vraag viel in goede aarde, zij kregen boom en onderhoud cadeau. En dat binnen vier maanden na het raadsbesluit. 

‘Zeelst blijft Zeelst’. Die eigenzinnigheid vind je terug in villa De Lord. Die villa staat verderop in de Kruisstraat en is vernoemd naar Frans Bazelmans, een eigenwijze vooroorlogse textielbaron. Die koningslinde gaat vast De Lord heten.  

-10 april-

Van Gaal

Een vondst van jewelste: de fietsknooppuntroute

Van Gaal is weer bondscoach. Hij gaf nog niet zo lang geleden toestemming om dit bericht aan den volke bekend te maken. Van Gaal is zeker niet edelmoedig, wel moedig want tot dan uiterst kritisch op dat Nederlands elftal. Ik waardeer Van Gaal vooral vanwege zijn in breng in een campagne van Mediamarkt.

Van Gaal doorkruiste mijn fietstocht toen ik een verkeerspaal met drie bordjes naderde. Knooppunt tien rechtdoor, knooppunt 10 rechtsaf, daartussen de tekst “alternatief”. Van Gaal parafraserend vroeg ik mij af: ben ik zo dom of ging er wat fout bij de routeplanners? Wat is nu de alternatieve route? Rechtdoor of rechtsaf? En wanneer word je veronderstelt die route te nemen? Gezien de actuele waterstanden en de locatie van de borden (langs de Lek) zou rechtsaf logisch zijn. Maar dat was nu juist de normale route volgens de geprinte routebeschrijving.

Zoals we het beste Benelux-voetbal aan de Belgen danken, zo danken wij ook de fietsknooppuntenroute aan de zuiderburen. Door de vaak weinig consequente route-aanduiding doet de rode draad in een fietstocht regelmatig denken aan een gordiaanse knoop. Dat neemt niet weg dat route (en autofietsdragers) bouwstenen zijn voor een heerlijk tochtje door tot dan onbekende of vergeten oorden.

-3 maart-

Loom Light

Door een lockdown stopte GLOW 2021 een dag eerder dan gepland. Corona leidde daarnaast tot drie gescheiden routes en een sobere aanpak. Toch bezochten duizenden de jaarlijkse lichtpresentaties.

Het lichtmonument van Titia Ex aan de Kanaaldijk-Zuid was onderdeel van Glowwandeling centrum en is een blijvend interactief kunstwerk, getiteld ‘Loom Light’. Het heeft een doorsnee van ongeveer 3.50 meter, waaiert uit van 4.50 meter tot bijna 6 meter hoog. ‘Loom Light’ is een eerbetoon aan Jan Zwartendijk en Chiune Sigihara. De locatie is bijzonder omdat het kanaal een van de weinige plekken is waar de geschiedenis van Eindhoven van vóór Philips zichtbaar is.  

Jan Zwartendijk was in 1939 directeur van Philips in Kaunas, Litouwen. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak stelde de Nederlandse regering Zwartendijk aan als plaatsvervangend consul in Litouwen. In die hoedanigheid redde hij de levens van duizenden Joodse vluchtelingen in dat land door hen visa voor Curaçao te verstrekken. Hij bedacht deze vluchtroute in samenwerking met onder meer de Japanse ambassadeur Chiune Sigihara. (Jan Brokken de Rechtvaardigen).

Het beeld werd in competitie gemaakt in opdracht van de Litouwse regering om daarmee Zwartendijk en Sigihara te eren. Philips en de Nederlandse overheid hebben nooit veel aandacht aan deze operatie besteed, het beeld werd als ‘te Joods’ afgewezen.

-10 november-

Voor meer info over wandelingen in Eindhoven en regio: Groepsprogramma’s

Stapel op DDW 2021

Bomen verzagen tot planken en dan stapelen

Deprimerende tijden verlangen naar heldere antwoorden op lastige vragen. Een bezoek aan de Graduation Showtijdens de Dutch Design Week is een opknapbeurt voor somber gestemde bezoekers. Bachelors en masters (het verschil is niet altijd duidelijk) geven elk jaar oplossingen voor de problemen die de vorige generatie niet heeft kunnen voorkomen, laat staan oplossen.

Veel afstudeeropdrachten hebben betrekking op textiel, vooral kleding. ‘Installaties’ en de zorg daarvoor lijken belangrijker dan de opdracht zelf. Weer andere projecten blinken uit in eenvoud of intelligentie. Dat had ik zelf moeten bedenken, denk je dan.

Met “Stapel” werd een student wiens naam mij ontschoten is bachelor. In Amsterdam vallen jaarlijks tussen de 3.000 en 4.000 bomen om. Ze worden soms tot hout verwerkt of ze gaan op in de bio-energiecentrales. De gemeente Amsterdam zou het liefst de stammen zelf verwerken tot hout. Probleem: hout vraagt ruimte en die is er niet in de historische binnenstad. Daarnaast vreet hout drogen energie als het geforceerd gebeurt. De oplossing van de student: zorgvuldig opgebouwde en geborgde stapels houten planken in en rondom verblijfsgebieden. Leuk, spannend voor kinderen en ouderen zien wat er gebeurt met de bomen. Een tien met een griffel en een kus van de juffrouw.

-1 november-

Blou toilet

Hotel Haarhuis, Arnhem

The House of Heritage, Hotel Haarhuis. Het gebouw valt niet op, deels als gevolg van de ingetogen, spaarzame stijl van de wederopbouw met toen nog nieuwe materialen. Er is zwaar gevochten in Arnhem in ‘44, bij de brug. De binnenstad werd diep geschonden maar is nu een toonbeeld van integratie van bouwstijlen. Daarin past het hotel dat haar oorsprong vindt in een koffiehuis uit de jaren 20 van de 20e eeuw. ‘De Hoek’ en de doorgaans goedbeklante lobby herinneren daaraan. In Hotel Haarhuis herken je een oude, belangrijke functie van hotels: de plaats waar inwoners van de stad en logees elkaar treffen. Hotels hadden een sociale functie. Je  was er om gezien te worden en nieuwe contacten te leggen. In de gevelvitrine een foto van het hotel met daarvoor een Volkswagen Karman Ghia.‘Heritage’. Nostalgie? Niet echt als het gaat om de inrichting die eerder modieus is, alweer bijna gedateerd. Blou Rooftop Bar biedt ruim zicht op het meerlaags vormgegeven station van Van Berkel. Het prijswinnende toilet trekt desondanks aandacht. Een overcomplete liftschacht kreeg een ‘glazen’ vloer, daarop een sjiek toilet met alles wat daar bij hoort. Doortrekken resulteert in een adembenemende lichtshow. Wat een geluk dat een galeriehoudster tipte.

-28 oktober-

Brasserie Bellevue

Nieuw in Eindhoven

Brasserie Bellevue. De aanleiding tot het bezoek was een verjaardag. De oorzaak is de pandemie-vertraagde opening van een Frans restaurant. Ook: heimwee naar L’Ancien Belgique, Bistrôt Jaques, La Grande Bouffe. Oude tijden keren niet terug, herinneringen blijven. Brasserie Bellevue verbindt het Eindhoven van toen met een binnenstad die nu jonger is dan het ooit.

De brasserie zit in het mooie pand van voorheen Van Der Schoot aan de Kleine Berg. Zelden een groothandel zo ruimhartig haar ijzerwaren in voorraad zien houden. De kaart van het restaurant doet er niet voor onder. 

Hoe moet je als niet-recensent de culinaire kwaliteiten van de keuken beoordelen? Neem geen specialiteiten maar de plat du jour. Kies een voorgerecht dat alleen goed kan zijn als de ingrediënten deugen. Kies voor wijnen per glas, per gerecht. Dat kan hier probleemloos. Filet Americain met perfect vlees omringd door kwartelei en smaakmakers zoals uisnippers, peterselie, kappetjes. Het daggerecht: snoekbaars op spinazie, daarnaast frites en huisgemaakte mayonaise. Geen zoetstoffen. Chef Claire weet waarom je kiest voor de Franse keuken. De calvados als digestief smaakt en ruikt naar appel. 

Kritiek? De ietwat oubollige playlist. Totdat de buurman, tien jaar jonger, zijn vrouw zachtjes toefluisterde: “leuk he? This Melody”!

– 19 oktober-

Tijd

Eindhoven Marathon, de gezelligste, bijna de snelste

23 Dagen tussen de laatste lock down dag en de Marathon van Eindhoven. Volgens liefhebbers de gezelligste, volgens kenners sneller dan de grootste twee met Rotterdam aan kop. Dat je de superioriteit van Eindhoven niet terugziet in de uitslagen is natuurlijk een kwestie van tijd. Binnen enkele jaren zullen de toprenners ook de weg naar de Vestdijkfinish willen leren kennen.

Gezelligheid maakt de marathon nog niet gevaarloos. Een collega in de raad liep bij een bewaakte oversteek van de route een gebroken knieschijf op. Een taxi miste even het overzicht. 

Het was de eerste loop na twee jaar, maar Corona leek na drie weken al net zo ver weg. Geen mondkapjes, geen 150 cm afstand tussen toeschouwers en supporters. Maar ook: een rustige sfeer, zich spontaan vormende wachtrijen bij de oversteekplaatsen en aan de voeten van de loopbrug. Corona was ver weg, maar niet uit het zicht.

Dat beeld zal waarschijnlijk terugkomen bij de volgende twee grote evenementen die binnen een maand alweer geschiedenis zullen zijn: Dutch Design Week (oktober0 en GLOW (november). Een aangepast programma moet bijdragen aan demping van de verwachte uitbraak van griep, een vierde uitbraak van Corona, of beide. Die races zijn nog lang niet gelopen.

-13 oktober-

De Efteling

Het kan geen toeval zijn dat de mooiste elfjes wilden poseren: “nee opa, wij zijn prinsesjes!’

Het laatste bezoek aan De Efteling was in 2002. Toen bestond het park 50 jaar en om dat te vieren mochten leeftijdgenoten gratis naar binnen. En zo geschiedde. De Efteling revisited en er was verbazingwekkend weinig veranderd. Hoewel de looproute was aangepast aan Corona wist je toch feilloos de weg te vinden naar het Sprookjesbos, het Land van Laaf en het restaurant. Ooit was de villa een locatie op sjiek. ik werkte er zowat een heel seizoen in het jaar dat De Efteling 20 jaar bestond.

Een fors deel van de attracties was gesloten. Dat bleek een bijzondere gewaarwording omdat dit nauwelijks opviel. Natuurlijk, als je de leeftijd van het park hebt, waag je je zonder doktersadvies niet aan de Vliegende Hollander, laat staan in een Python. Evengoed was het park zeer goed gevuld. Niemand leek de attracties met de wachttijd van een uur te missen. Je kunt je dus afvragen in hoeverre een park moet groeien om een succes te blijven. 

Holle bolle Gijs heeft nakomelingen gekregen die allen een ander ambacht hebben. De oude kermis op het Anton Piekplein is nog steeds net zo’n publiekstrekker als het Sprookjesbos. De Efteling is niet van 1952, maar van alle tijden.

-11 september-

Explicateur

De explicateur is tijdelijk terug, dankzij Charley Chaplin

Kleinere filmzaken hebben iets van ‘onder ons’. Reclameboodschappen worden geaccepteerd omdat ze over film gaan. De zaal blijft donker tijdens een deel van de aftiteling. Het Natlab mist overigens die ‘nazit’ en nog een kenmerk van het filmhuis: de explicateur. De explicateur voorzag de stomme film van commentaar.

Louis Hartlooper, een persoonlijkheid in de vooroorlogse Utrechtse filmwereld, was  explicateur in twee filmtheaters. Ik was in het Louis Hartlooper Complex in Utrecht. Het gebouw is een voormalig politiebureau en rijksmonument in de stijl van de Amsterdamse school. De explicateur, doorgaans een vrijwilliger, heet welkom en vertelt wat persoonlijke indrukken van de film. Zoals boekenclubs vaak uitsluitend uit vrouwen bestaat, zo lijken vrouwen ook de habitués van ‘betere’ filmhuizen. Vrouwen dragen niet alleen de kerk, maar ook de cultuur. Voegt de explicateur wat toe aan de kennis van de aanwezigen in de zaal? Het publiek is immers op de hoogte? Dat is waar, de inleiding reset evengoed vaak de geest. 

De ligging van het theater, de film zelf en de Singel noodden na afloop tot een ommetje. Dankzij de veelal katholieke kerkelijke architectuur in de directe omgeving doet de wandeling haast denken aan brevieren. En de explicateur is weer even terug.   

– 12 augustus-

Badmeester…?

Het voormalige zwambad het Hoefsven in Waalwijk, foto van het Brabants Dagblad

Nederland maakte het buitenland voor velen bijna onbereikbaar. Dus wordt het binnenland interessant en denk je aan zwembaden. Grote betonnen bakken, doorgaans azuurblauw gekleurd, gevuld met water (18-20 gr C) en ingegraven tussen zonneweiden. Het Hoefsven in Waalwijk omvatte zelfs naast een ven twee enorme bassins, gescheiden door een ‘kuisheidsdijk’, bedoeld om gemengd zwemmen te voorkomen. De zomer van 1969. Na vier jaar internaat was het wennen aan het normale leven. Ik vond dat moeilijk. Twee giebelende meisjes die mijn grote badlaken grotendeels in beslag namen. Ik werd bloednerveus. Een jonge vrouw met een figuur dat elk badlaken klein maakte draaide zich op haar zij. “Badmeester, ben ik al bruin?” “Tja Magda, hoe moet ik dat nou zeggen? Ik heb geen vergelijkingsmateriaal.” “Wil je zien wat was of wat kan komen?”

Ik moest denken aan mijn vader, zo’n zeven jaar eerder. Elke ochtend ging hij om 07.00 u. Zwemmen in het ven. Ik mocht mee, ik had immers mijn B-diploma gehaald! Het was streng verboden waterlelies te plukken. Terug naar de kleedhokjes hield de badjuffrouw hem staande: “Meneer Hornman, wat heeft u in uw zwembroek?” “Wat denkt u zelf, mevrouw Van Breugel?” Hoe kon hij zo stom zijn?  

– 19 juli –

Het mag weer

De eeuwenoude kloostermuur in het Domo Dela-complex

Na anderhalf jaar staan sinds 3 juli de individuele inschrijvingen voor stadswandelingen weer open. Een gids moet zich na zo’n lange rustperiode herpakken. Wat staat er nog, wat niet meer en wat is nieuw? In onze stad logische vragen. De belangstelling voor de wandeling was historisch hoog. Waarom kozen de deelnemers voor Eindhoven als eerste citytrip na de lockdown?

De antwoorden spraken voor zich. Enkele voorbeelden. Een man uit het noorden wilde een indruk krijgen van de stad waar zijn grootvader voor de oorlog ging werken voor Philips en zijn vader voor datzelfde bedrijf weer naar het noorden ging. Een expat op leeftijd wilde na 15 jaar de stad waar zij woont eens anders zien. Twee Tilburgers waren nieuwsgierig naar de buren. 

Wat was de klapper van de rondleiding? Het Domus Dela -complex dwong respect af, de dynamische ontwikkeling van het stationsgebied maakte indruk. De samenhang in stadsontwikkeling. Het geheim van Eindhoven was na afloop geen vraagstuk meer. De klapper was het lef om van de langste bierstraat een verblijfsgebied te maken met een veelvoud van ‘smaken’ en leeftijden. Twee 60+-dames zagen nieuwe mogelijkheden: weer cruisen op het Stratumseind. Het was alsof de vibes in het stadslogo gevoeld werden. 

https://www.thisiseindhoven.com/nl/visit/wat-te-doen/uitagenda/2077356594/stadswandeling-door-eindhoven

-14 juli-

Doden op het Victoriaplein

Meanderende Gender door het Victoriapark. Bron Franken architecten

Op de dodenakker van de St. Caeciliaparochie in Veldhoven Dorp ‘staat het water de doden vaak tot aan de lippen’. Volgens de onlangs overleden koster Frans Moonen word je daar eerst begraven en dan ‘verzuip’ je nog eens. Jammer, Frans kan het niet meer navertellen. Hij nam zijn mooie, sterke verhalen mee naar een andere wereld.

De oorzaak van de overlast is het riviertje de Gender. Bij hoog water overstroomt het beekje het kerkhof. De Gender gaat ruwweg ter hoogte van Meerveldhoven ondergronds en doorkruist de binnenstad van Eindhoven onzichtbaar. Binnen een aantal jaren gaat dat veranderen. De Gender wordt ter hoogte van de Witte Dame weer naar de oppervlakte geleid en zal het aldaar geplande Vicyoriapark een natuurlijk aanzien geven. Ter hoogte van het 18 Septemberplein gaat de ‘stadsgracht’ weer ondergronds om uiteindelijk te monden in de Dommel. Het al aanwezige uitgaansgebied Victoriaplein maakt deel uit van dit plan.

Als dit verhaal over die doden in Veldhoven klopt, dan kunnen met enige fantasie op het Victorieplein zomaar lijken komen bovendrijven. De criminaliteit staat in Eindhoven in vergelijking met andere steden op een hoog niveau. Toch zouden deze doden de aandacht trekken. Gelukkig, het gaat slechts om een sterk verhaal.

-25 mei-